Ẩm thực người Nùng – Nét đẹp văn hóa đặc sắc của dân tộc vùng núi cao

Một trong số những dân tộc có nền văn hóa ẩm thực độc đáo được nhiều nhà ẩm thực chú ý đến đó chính là người Nùng. Cũng giống như các dân tộc khác, người Nùng đều có nhiều món ăn đặc sản và những nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của riêng mình. Nhiều món ăn của người Nùng đã nổi tiếng khắp mọi vùng miền và trở thành điểm nhấn thu hút nhiều người ghé đến thưởng thức và tìm hiểu. Tham khảo bài viết được chia sẻ sau đây để khám phá điểm đặc biệt riêng tạo nên nét đẹp của văn hóa ẩm thực người Nùng ngay nhé!

Nếp sinh hoạt ảnh hưởng nhiều đến văn hóa ẩm thực của người Nùng

Dân tộc Nùng thường ở vùng núi cao, đời sống gắn bó với thiên nhiên và có tập quán canh tác tự cung, tự cấp. Người Nùng trước đây hái lượm, săn bắt chim thú, tự trồng trọt, chăn nuôi để chế biến thức ăn. Qua quá trình phát triển, người Nùng đã sáng tạo ra nhiều món ăn độc đáo, tạo nên nét khác biệt. Một số món ăn của người Nùng ngày nay đã trở thành “thương hiệu” đặc sản du lịch cho vùng đất Lạng Sơn, nơi có nhiều người Nùng sinh sống.

Xôi ngũ sắc thường được người dân tộc Nùng dùng trong các dịp lễ Tết
Xôi ngũ sắc thường được người dân tộc Nùng dùng trong các dịp lễ Tết

Trong đời sống sản xuất, người Nùng trồng chủ yếu loại lúa tẻ, lúa nếp. Các bữa ăn thường ngày, người Nùng chủ yếu ăn cơm tẻ ăn cùng các món nấu từ các loại đỗ, rau rừng. Vào mùa hè, bữa trưa ở các gia đình người Nùng thường có thêm một nồi cháo đặc. Người Nùng cũng ăn cơm nếp và xôi (chế biến từ gạo nếp nương). Từ gạo nếp, người Nùng còn làm ra nhiều loại xôi, bánh khác nhau.

Trong một năm, người Nùng có nhiều ngày lễ tết. Mỗi ngày lễ tết lại bà còn làm các thứ xôi, bánh có màu sắc mang tính đặc trưng, có hương vị và ý nghĩa riêng. Người Nùng ít ăn món luộc, các món rau, củ thường được xào khan với mỡ. Khi nấu thành canh thì đổ thêm nước vào. Các món chế biến từ thịt, cá phổ biến là món rán, nấu, người Nùng ít làm món kho mặn. Người Nùng không ăn thịt trâu, thịt bò.

Mâm cỗ Tết truyền thống của người dân tộc Nùng

Nét văn hoá ẩm thực của người Nùng được thể hiện rõ nét nhất trong mâm cỗ ngày Tết. Nhất là bữa cơm xua đi những rủi ro cuối năm. Đây là tập tục truyền thống của người Nùng. Mâm cơm cuối năm của người Nùng Phàn Sình ở Lạng Sơn có nhiều món thịt, món măng, rau, nhưng không thể thiếu món thịt vịt.

Ông Lương Văn Bạch dân tộc Nùng ở tỉnh Lạng Sơn, cho biết. “Người Nùng Phàn Sình ở Lạng Sơn ăn Tết vẫn mang nét phong tục xưa. Bữa cơm tất niên có nhiều món, nhưng đặc trưng nhất bao giờ cũng có món thịt vịt. Vì theo quan niệm của người Nùng, món vịt là món món ăn để kết thúc một năm. Người Nùng xưa ăn thịt vịt để xua đi những điều xui xẻo và sang năm mới đón nhận nhiều cái mới. Thịt vịt trong mâm cơm cuối năm còn được chế biến thành nhiều món khác nhau. Nhưng phổ biến nhất vẫn là món vịt nấu măng chua. Nhiều món ăn khác như măng ớt chua, lạp xường, khoai môn…

Các món ăn đặc sản nổi tiếng của người Nùng

Khâu nhục

Một số món ăn có nguồn gốc dân tộc của dân tộc Tày – Nùng giờ cũng đã trở thành đặc sản như khâu nhục. Khâu Nhục là món ăn được làm từ thịt lợn ba chỉ. Đây là món ăn gần giống như món thịt kho, nhưng được hấp cách thủy với nhiều loại gia vị . Như húng lìu, ngũ vị hương, địa liền, tỏi, ớt, rượu, dấm, bột ngọt, hạt tiêu… Vì thế nên có hương vị đặc biệt. Khâu nhục là món không thể thiếu trong bữa cơm đãi khách và trong mâm cỗ cưới, giỗ chạp, mừng thọ của người Nùng.

Khâu nhục là món ăn nổi tiếng của người Nùng
Khâu nhục là món ăn nổi tiếng của người Nùng

Khâu quan trọng nhất của món này là quá trình hấp thịt và gia vị. Sau khi chao cho miếng thịt thật vàng, để nguội. Xắt thịt ra thành từng miếng dày khoảng 0,5 cm rồi xếp đều vào tô. Gia vị bao gồm nấm mèo thái nhỏ, lá mác mật, tiêu, bột ngọt, muối… Tiếp đó xào sơ qua rồi cho vào tô thịt. Sau đó sẽ được cho vào xoong hấp khoảng 2 tiếng đồng hồ cho thịt nhừ, giảm bớt mỡ, bớt ngậy. Khâu nhục làm xong có mùi thơm ngây ngất khó tả của lá mác mật, nấm mèo và các gia vị khác cộng với cái mềm dẻo, ít ngậy của miếng thịt làm cho người thưởng thức chỉ muốn ăn mãi.

Phở chua

Phở chua là món ăn có vị chua chua, ngọt ngọt, cay cay và bùi bùi. Ăn nhiều cũng không sợ ngấy. Quy trình làm phở chua khá đơn giản. Bánh phở tươi thái nhỏ, xóc qua nước cho tơi sợi phở. Sau đó trộn phở với giá đỗ xanh, thịt xá xíu, lạc rang nhỏ, nước lủ. Xếp trứng vịt đã luộc lên trên mặt phở. Thêm rau thơm như mùi tàu, mùi ta, ớt lên trên đĩa phở. Ngoài phở chua, ở Lạng Sơn còn rất nhiều món phở đặc trưng như Phở xương, phở vịt quay, phở xá xíu, phở lạp sườn…

Thịt lợn quay

Cũng như các dân tộc ở miền núi phía Bắc, nói đến món ăn đặc sắc của dân tộc Nùng phải kể đến là món vịt quay, lợn quay nhồi lá và quả Mắc mật. Loại cây gia vị chỉ có ở các tỉnh như Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Cạn. Mắc mật theo tiếng Nùng nghĩa là “lá quả ngọt” đã trở thành thứ gia vị không thể thiếu trong các món ăn của đồng bào Nùng, Lạng Sơn. Mùi thơm tự nhiên của lá Mắc mật đã làm nên thương hiệu cho các món thịt quay Lạng Sơn.

Thịt lợn quay thơm ngon, hấp dẫn được người Nùng đặc biệt yêu thích
Thịt lợn quay thơm ngon, hấp dẫn được người Nùng đặc biệt yêu thích

Anh Nông Văn Chí dân tộc Nùng ở Lạng Sơn, cho biết. “Lá mắc mật này không thể thiếu trong các món quay. Nhất là món thịt lợn, thịt vịt quay. Bởi loại lá này rất thơm. Món lợn quay mà thiếu loại lá này ăn mất ngon lá hay quả mắc mật mang về nhồi vào con lợn quay khi chín lá vẫn tươi nhưng tạo mùi thơm đặc trưng”. Thịt lợn quay ở Lạng Sơn được nhồi lá “mắc mật” cùng với kỹ thuật quay có mùi vị thơm ngon đặc trưng. Vỏ bì thịt có màu vàng sẫm của mật ong rừng là bí quyết của người Tày- Nùng. Món lợn quay không chỉ là món ăn đặc sản mà còn là lễ vật trong đám cưới.

Văn hóa thưởng rượu đặc sắc của người Nùng

Trong các dịp lễ tết, cưới xin, sinh nhật, tiếp khách từ xa đến rượu là thứ đồ uống không thể thiếu. Rượu của người Nùng là loại rượu cất từ gạo nếp và có loại men riêng. Người Nùng có tục mời uống rượu chéo chén, chéo tay. Tức hai người đối diện nhau nâng chén rượu để chéo tay nhau, khuỷu tay người này tựa vào ngực người kia và cùng uống cạn chén rượu. Đây là một lễ tục xưa với ý nghĩa hai người sẽ bên nhau mãi mãi. Trong sinh hoạt đời sống đồng bào các dân tộc Tày – Nùng – Thái ở phía Bắc thì tục uống rượu chéo chén được sử dụng khi tiếp khách quý.

Trải qua thời gian những giá trị về văn hóa ẩm thực của người Nùng luôn được gìn giữ. Trong thời kỳ giao lưu hội nhập ngày nay, những giá trị ấy của đồng bào Nùng đang được phát huy. Nét đặc sắc trong văn hoá ẩm thực của người Nùng còn góp phần tạo ra “thương hiệu” du lịch của tỉnh Lạng Sơn và cả nước.

Xem thêm nhều thông tin thú vj khác tại Văn hóa Việt Nam.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

+ 18 = 28